15 مه 2024- محققان در جدیدترین تحقیقات دریافتند که سماگلوتاید می تواند کاهش وزن بالینی معنی داری ایجاد کند و سایز دور کمر را برای حداقل 4 سال در بزرگسالان دارای اضافه وزن یا چاق که دیابت ندارند، کاهش دهد، این دارو مستقل از کاهش وزن، دارای فواید قلبی عروقی است.

دو مطالعه ی مهم بر اساس بزرگترین و طولانی‌ترین کارآزمایی بالینی در مورد اثرات سماگلوتید بر وزن بدن بر روی بیش از 17000 بزرگسال غیر دیابتی دارای اضافه وزن و چاقی نشان داد که بیماران پس از 4 سال به طور متوسط 10 درصد وزن بدن و بیش از 7 سانتی‌متر از دور کمر خود را از دست داده‌اند.

کاهش وزن معنی دار بالینی توسط مردان و زنان در هر نژاد، سن و اندازه بدن، در تمام مناطق جغرافیایی، با نرخ کمتر عوارض جانبی جدی در مقایسه با دارونما، به دست آمد.

شاخص توده ی بدنی در بیش از 50 درصد از بزرگسالانی که سماگلوتاید مصرف می‌کردند، پس از 2 سال حداقل یک رده کاهش یافت، در مقایسه 16 درصد از گروهی که دارونما دریافت می کردند، به یک رده پایین تر از BMI رسیدند.12 درصد از بزرگسالانی که سماگلوتاید مصرف می‌کردند به BMI سالم (25 کیلوگرم بر متر مربع یا کمتر) رسیدند، در مقایسه با یک درصد از گروه دارونما.

این یافته‌ها همچنین نشان می‌دهند که سماگلوتید بدون توجه به وزن اولیه و میزان کاهش وزن، دارای فواید قلبی عروقی است. این نشان می‌دهد که حتی بیماران با چاقی خفیف یا کسانی که وزن کم نمی‌کنند، احتمالاً از مزایای قلبی عروقی این دارو سود می برند.

دو مطالعه ی مهم در کنگره اروپایی چاقی (ECO) امسال در ونیز، ایتالیا (12 تا 15 مه)، بر اساس کارآزمایی برجسته ی Semaglutide و پیامدهای قلبی عروقی (SELECT) از همین گروه نویسندگان بین‌المللی ارائه شده است. در اولین مطالعه که توسط پروفسور دونا رایان از مرکز تحقیقات زیست پزشکی پنینگتون در نیواورلئان ایالات متحده، رهبری شد و به طور همزمان در Nature Medicine منتشر گردید، اثرات وزنی طولانی مدت سماگلوتید بررسی شد. مطالعه دوم به سرپرستی پروفسور جان دینفیلد از دانشگاه کالج لندن، به بررسی این موضوع پرداخته است که آیا فواید قلبی عروقی با وزن اولیه یا میزان کاهش وزن مرتبط است یا خیر.

سماگلوتاید، یک آگونیست گیرنده پپتید-۱ شبه گلوکاگون است که در درجه اول برای بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع 2 تجویز می شود، اما برای کاهش وزن در افراد چاق یا اضافه وزن که حداقل یک مشکل سلامتی دیگر دارند، نیز تایید شده است. این دسته از داروها عملکرد هورمون های طبیعی اینکرتین بدن را شبیه سازی می کنند که به کاهش سطح قند خون بعد از غذا کمک می کند. تنظیم این سطوح هورمونی همچنین می تواند باعث احساس سیری در افراد شود و با انجام این کار به کاهش کالری دریافتی روزانه آنها کمک می کند.

در سال 2023، کارآزمایی SELECT گزارش داد که بزرگسالان غیردیابتی دارای اضافه وزن یا چاقی که سماگلوتاید را برای بیش از 3 سال مصرف کردند، 20 درصد کمتر در معرض خطر حمله قلبی، سکته مغزی یا مرگ ناشی از بیماری قلبی عروقی بودند و به طور متوسط 9.4 درصد از وزن خود را از دست دادند.

بین اکتبر 2018 و ژوئن 2023؛ تعداد 17604 بزرگسال دارای اضافه وزن یا چاقی(سن 45 سال یا بیشتر؛ 72 درصد مرد،   BMIبرابر با 27کیلوگرم بر متر مربع یا بالاتر) از 804 سایت در 41 کشورثبت نام کردند و با سماگلوتاید (2.4 میلی گرم) تحت درمان قرار گرفتند. گروه کنترل به طور متوسط به مدت 40 ماه دارونما دریافت کردند. افراد شرکت کننده قبلاً حمله قلبی، سکته مغزی و/یا بیماری شریان محیطی را تجربه کرده بودند، اما زمانی که به مطالعه پیوستند، دیابت نوع 1 یا 2 نداشتند.

محققان علاوه بر BMI، نشانگرهای چاقی شامل ترکیب بدنی و توزیع چربی(اندازه دور کمر و نسبت دور کمر به قد[WHtR])، را برای کمک به روشن شدن اثر سماگلوتید بر چربی مرکزی شکم- که ثابت شده است خطر ابتلا به بیماری های قلبی عروقی را بیشتر از چاقی عمومی افزایش می دهد- بررسی کردند.

کاهش وزن معنی دار از نظر بالینی در همه جنس ها، نژادها، اندازه بدنی و مناطق جغرافیایی

اولین مطالعه نشان داد که درمان یک بار در هفته با سماگلوتاید می تواند باعث کاهش وزن بالینی معنی دار و پایدار و کاهش سایز دور کمر برای حداقل 4 سال در بزرگسالان غیردیابتی مبتلا به اضافه وزن یا چاقی، با نرخ کمتر عوارض جانبی جدی در مقایسه با دارونما، شود.

نکته مهم این بود که مردان و زنان در هر نژاد، سن و اندازه ی بدنی، در تمام مناطق جغرافیایی توانستند به کاهش وزن پایدار و معنی دار از نظر بالینی دست یابند.

پروفسور رایان گفت: «تحلیل طولانی‌مدت ما از سماگلوتید این است که این دارو سبب کاهش وزن مرتبط بالینی تا ۴سال در یک جمعیت متفاوت از نظر جغرافیایی و نژادی دارای اضافه وزن و چاقی بدون دیابت می شود. این میزان کاهش وزن در چنین جمعیت بزرگ و متنوعی نشان می‌دهد که این درمان ممکن است از بار سلامت عمومی بیماری‌های متعدد مرتبط با چاقی بکاهد. در حالی که کارآزمایی ما بر روی وقایع قلبی عروقی متمرکز بود، بسیاری از بیماری‌های مزمن دیگر از جمله چندین نوع سرطان، آرتروز، و اضطراب و افسردگی از مدیریت موثر وزن سود می‌برند».

در گروه سماگلوتاید، کاهش وزن تا هفته ی 65ام ادامه یافت و به مدت 4 سال پایدار ماند، به طوری که شرکت کنندگان به طور متوسط 10.2٪ از وزن بدن و 7.7 سانتی متر از دور کمر خود را از دست دادند، در حالی که در گروه دارونما کاهش وزن و اندازه ی دور کمر به ترتیب 1.5٪ و 1.3 سانتی متر بود.

به طور مشابه، در گروه semaglutide، میانگین WHtR به میزان 16.9 درصد در مقایسه با 1٪ در گروه دارونما کاهش یافت.

این پیشرفت‌ها در هر دو جنس و همه گروه‌های نژادی و سنی، صرف نظر از وضعیت قند خون (گلایسمی) در شروع مطالعه یا چربی ناسالم بدن از نظر متابولیکی مشاهده شد. با این حال، زنانی که سماگلوتید مصرف می‌کردند، به طور میانگین وزن بیشتری نسبت به مردان از دست دادند و بیماران آسیایی به طور متوسط وزن کمتری نسبت به سایر نژادها از دست دادند.

جالب اینجاست که پس از 2 سال، نیمی از شرکت کنندگان (52٪) که تحت درمان با سماگلوتاید قرار داشتند، در مقایسه با 16٪ از افرادی که دارونما دریافت می کردند، به یک رده ی BMI پایین تر منتقل شدند. به عنوان مثال، نسبت شرکت کنندگان دارای چاقی (BMI  برابر با 30 کیلوگرم در متر مربع یا بالاتر) از 71٪ به 43٪ در گروه سماگلوتید و از 72٪ به 68٪ در گروه دارونما کاهش یافت. علاوه بر این، 12٪ از بزرگسالان در گروه سماگلوتید به وزن سالم (BMI  برابر با 25 کیلوگرم در متر مربع یا کمتر) دست یافتند، در حالیکه تنها 1.2٪  از افراد در گروه دارونما به وزن سالم رسیدند.

برای هر دسته ی BMI(<30، ≤30 تا <35، ≤35 تا <40، و ≥40 کیلوگرم بر متر مربع) به ترتیب نرخ کمتری از عوارض جانبی جدی با سماگلوتید (43.23؛ 43.544؛ 51.0؛ 47.06 رویداد در هر 100 سال مشاهده) نسبت به دارونما (50.48؛ 49.66؛ 52.73؛ 60.85) مشاهده شد.

در کارآزمایی SELECT هیچ مشکل ایمنی غیرمنتظره ای با سماگلوتاید وجود نداشت. نسبت شرکت کنندگان با عوارض جانبی جدی (SAEs) در گروه سماگلوتید کمتر از گروه دارونما بود (33٪ در مقابل 36٪)، که عمدتاً ناشی از تفاوت در اختلالات قلبی بود (11.5٪ در مقابل 13.5٪). تعداد بیشتری از بیماران دریافت کننده ی سماگلوتید کارآزمایی را به دلیل علائم گوارشی، از جمله تهوع و اسهال، عمدتاً در طول مرحله ی افزایش دوز 20 هفته ای، ترک کردند. نکته ی مهم این است که سماگلوتید منجر به افزایش میزان پانکراتیت نمی شود، اما میزان کللیتیازیس (سنگ در کیسه صفرا) در گروه سماگلوتید بالاتر بود.

فواید قلبی عروقی صرف نظر از کاهش وزن

مطالعه ی دوم رابطه ی بین وزن اولیه و تغییر وزن در طول مطالعه با پیامدهای قلبی عروقی را بررسی کرد. این شامل زمان تا اولین رویداد نامطلوب قلبی عروقی (MACE) و معیارهای نارسایی قلبی بود.

یافته‌های این تحقیق نشان داد که درمان با سماگلوتاید، بدون در نظر گرفتن وزن اولیه و میزان کاهش وزن، فواید قلبی عروقی دارد. این نشان می‌دهد که حتی بیمارانی که دارای سطوح نسبتاً خفیف چاقی هستند، یا کسانی که فقط مقدار کمی وزن از دست می‌دهند، ممکن است با مصرف این دارو از فواید قلبی عروقی آن سود ببرند.

پروفسور دینفیلد گفت: این یافته ها پیامدهای بالینی مهمی دارند. حدود نیمی از بیماران من، دارای وزنی معادل بیماران در کارآزمایی SELECT هستند و احتمالاً از مصرف سماگلوتاید فراتر از سطح معمول مراقبت های گفته شده در دستورالعمل ها، سود خواهند برد.

او افزود: یافته‌های ما نشان می‌دهد که بزرگی این اثر درمانی با سماگلوتاید مستقل از مقدار وزن کاهش یافته است، و نشان می‌دهد که این دارو اثرات دیگری دارد که خطر قلبی عروقی را فراتر از کاهش چربی‌های ناسالم بدن کاهش می‌دهد. این مکانیسم‌های جایگزین ممکن است شامل تأثیرات مثبت بر قند خون، فشار خون یا التهاب و همچنین تأثیرات مستقیم بر عضله قلب و عروق خونی یا ترکیبی از یک یا چند مورد از این موارد باشد.

علی‌رغم این یافته‌های مهم، نویسندگان هشدار دادند که مطالعه ی SELECT یک کارآزمایی پیشگیری اولیه نیست، بنابراین نمی‌توان داده‌ها را به همه بزرگسالان مبتلا به اضافه وزن و چاقی برای جلوگیری از رویدادهای نامطلوب قلبی عروقی تعمیم داد و علیرغم اینکه مطالعه ای بزرگ و متنوع است، افراد کافی از گروه های نژادی مختلف را برای درک اثرات بالقوه ی مختلف در بر نمی گیرد.

منبع:

https://medicaldialogues.in/medicine/news/semaglutide-tied-to-meaningful-weight-loss-waist-size-reduction-and-cv-benefits-in-non-diabetic-overweight-adults-study-128479